dinsdag 6 mei 2014

Over de bloemetjes en de bijtjes II





Hebben jullie mee opgelet in april? Hebben jullie lieve bijtjes gezien de afgelopen maand? Hommeltjes? Ik wel. En ik zal eens laten zien wat ik heb gevonden. En ondertussen ook nog eens iets leuks vertellen.


Honingbij op de perenboom bij mijn schoonouders. Bijen houden niet
heel erg van peer, het nectar is erg slap. Maar kennelijk hadden ze op dat
moment honger. 


Bijen hebben grote ogen. Dat is om je beter te kunnen zien, en een grote kaak, om je beter op te kunnen eten... Uhm, nee, niet helemaal. Tenminste dat laatste. Een aantal (zweef)vliegen lijken op bijen. Want, wie wil er nou niet stiekem bij zijn. Eén van de manieren om bijen en vliegen uit elkaar te houden is de grote van de ogen. Bijen hebben grote ogen, maar vliegen hebben nog grotere ogen. De reden; er moest bij de bijen ook nog een stevig stel kaken bij en die hebben vliegen niet.

Een veldhommel op paarse dovenetel. (Tip nr. 5: laat onkruid staan).


Wel hebben zowel bijen als vliegen samengestelde ogen. Dat betekent niet dat ze elk beeld honderden keren zien, dat betekent ongeveer dat bijen met elk oog-deel één pixel kunnen zien. Veraf is dat alsof je op een foto inzoomt met slechte resolutie, dichtbij is dat juist weer erg scherp.

Akkerhommel op knikkend nagelkruid in de tuin van mijn schoonouders


Nu moet je je voorstellen dat je een bij bent. En je bent opzoek naar stuifmeel en/of nectar. Want je hebt honger, of je bent goed aan het zorgen voor je familie. Hoe weet je dan, als je, zeg, drie meter boven de grond vliegt waar die bloemen nu zijn? En hoe weet je nou, van zo'n afstand, of die bloem nu ook lekker is en wat voedingswaarde heeft of juist vies, droog en nutteloos is?

Rosse metselbij (?) op longkruid. 


Het antwoord maakt bijen en bloemen extra cool: ultraviolet.
Ken je nog je natuurkunde? Het kleurenspectrum van licht zijn eigenlijk de kleuren van de regenboog: rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet. Maar er zitten nog twee kleuren in die het menselijk oog niet kunnen waarnemen. Infra-rood en ultaviolet. Bijen zien geen rood, en dus ook geen infra-rood, maar ze zien dus wel UV.

Honingbij op bloeiende rozemarijn (bij Bastin)


Bloemen gebruiken UV ook als kleur en zij gebruiken dit vaak om bijen te lokken. Bloemen kennen dus eigenlijk veel meer kleuren dan wij kunnen zien. UV in de bloemen zorgen voor een soort bewegwijzering; hier moet je zijn!

Bij de appelbloesem kun je de keurverschillen zien. 


En als nog iets extra-cools: bloemen veranderen van kleur zodra ze zijn bestoven. Het UV verdwijnd en/of plantendelen worden donkerder en roder, waardoor de bewegwijzering verdwijnt en zo bijen dus efficient kunnen vliegen op de bloemen die nog stuifmeel en nectar hebben en dus nog bestoven moeten worden. Win-win, want de bloemen worden zo ook zo optimaal mogelijk bestoven.

En bij de aardbei zie je het ook.



Nu, waarom vertel ik dit? Omdat dit laat zien hoe honderden jaren evolutie (of geduchte planning van God, het is maar net waar je in geloofd) iets bijzonder moois en ingewikkelds in elkaar heeft gestoken. Bovendien iets waar wij, omdat wij dat UV niet zien, maar weinig mee krijgen. Dat heeft als bij(komend) nadeel dat wij onze bloemen op andere eigenschappen selecteren maar ook cultiveren. Dit betekend dus dat als meneer Pietje het leuk vind om een bepaalde bloem, die bijen erg lekker vinden, paars te maken, terwijl deze eigenlijk wit is, het wel eens zou kunnen gebeuren (lees: het gebeurt bijvoorbeeld bij veel vlinderstruiken) dat Piet dan zonder nadenken de bewegwijzering uit de plant haalt waardoor die bijen de bloem niet meer vinden. Zoek je dus planten voor de bijen (of andere bestuivers zoals vlinders) let daar dan op. Zet vooral originele planten neer. Dus Rosa Moelijkenamus, en niet Rosa Moeilijkenamus Pietjeheeftditbedachtus.

Tuinhommel in de tuin van mijn ouders (pap, wat is het?)



Aardhommel op de doorgeschoten kolen van
de tuinbuurvrouwen.

(honing?)bij in een plantsoen in Hulsberg. Ik vermoed een Buxus-soort


Hommel op de cassis-bessen. 
Ik heb mijn rammenassen en zomerrapen laten doorschieten en laten
staan. Tot groot genoegen van oa. dit groefbijtje.

Honingbij op de aardbeien bloemetjes 


En omdat ik het nog niet vaak genoeg gezegd heb: Phacelia (met een
steenhommel). Het zijn overigens vooral de hommels en
honingbijen die phacelia lekker vinden.


De komkommerkruid bloeit ook al, dankzij de warme winter. Nom. 

En in de categorie, ik heb ze echt gezien maar ik heb er geen foto van:

De appelbloesem (foto van tuinseizoen.com, Linda van
Berkom). 


Hier in de buurt staat het vol met kastanjes die nu allemaal al
bloeien. Vanochtend met de camera in de aanslag kwam ik tot de
conclusie dat de boom waar ik een week geleden onder stond om
bijen en hommels te spotten, al uitgebloeid raakt (en flink
bestoven is, te zien aan de gemaakte bolletjes). 




Ik hoop dat de video het doet, anders binnenkort via Youtube.
Mijn Phacelia-veldje, vol met hommels en bijen. Een gezellig gezoem
en overal waar je kijkt een flink gefriemel en gevlieg. (Zet het geluid
aan en flink hard, dan kan het ook horen). 

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen