dinsdag 8 april 2014

Over Hommels

Toen ik vroeger nog bij mijn ouders woonde en in de tuin zat en een lekker boekje wilde lezen in de zon, kon ik me vaak niet concentreren door al dat gezoem om me heen. Ik wist dat dat er nu eenmaal bij hoort. Maar na een nare ervaring met een bijensteek in mijn jeugd en een 'wespen en horzel-horror' vakantie werd ik vooral erg panisch van dat geluid. Nu weet ik beter. Zoals ik al eerder heb geschreven zijn er ontzettend veel verschillende soorten bijen (maar ook wespen). Ik wil graag wat helderheid creëren en wat uitleg geven over de verschillen.

Hommel nestkast. 


Hommels en bijen behoren tot dezelfde familie (Apidae). Hommels zijn eigenlijk grote, harige bijen. Maar qua gedrag zijn ze toch wel iets anders. We verdelen bijen vaak in, in honingbijen en solitaire bijen. Hommels vallen daar eigenlijk tussen in.

Een hommelkoningin opzoek naar een nestje vliegt mijn composthoop in.


De hommelkoninginnen overwinteren in een holletje onder de grond. Als het in de lente weer wat warmer begint te worden kruipen ze uit hun holletje. Ze zijn dan nog wat verzwakt van hun winterslaap, dus ze gaan eerst wat te eten zoeken om op krachten te komen. 's Nachts slapen ze nog in hun winterverblijf. Als ze eenmaal sterk genoeg zijn gaan ze opzoek naar een goede nestgelegenheid. Het hangt af van de hommelsoort waar ze dit gaan doen. Sommigen doen ditboven de grond, bijvoorbeeld bomen of in (niet schoongemaakte) vogelnestkastjes. Anderen doen dit onder de grond, bijvoorbeeld in verlaten muizenholletjes. Er zijn ook nog koekoekshommels, die hun eieren dus in de nesten van andere hommels leggen.

 Afgekeurd. 


Heeft de hommelkoningin eenmaal een geschikte nestruimte gevonden dan begint ze met het maken van een nestje. Dit doet ze door het produceren van was, wat ze vermengt met stukgebeten plantendelen. Hiervan maakt ze een soort potjes. In de potjes legt ze eitjes en hierin wordt honing en stuifmeel opgeslagen. De koningin verzamelt eerst zelf nectar en stuifmeel voor de larven, zodra de eerste werksters zijn uitgekomen worden deze taken van haar overgenomen en legt ze alleen nog maar eitjes.
Is het nest groot genoeg dan legt de koningin ook eitjes waar darren uit komen.
Halverwege het jaar kweken de werksters koninginnen op. Zij blijven vaak nog een tijd in het nest en keren ook regelmatig terug, zodat ze een vetvoorraad kan opbouwen. De oude koningin gaat aan het einde van de zomer dood en er komen geen nieuwe werksters meer bij. Het nest valt uit elkaar en wordt uiteindelijk verlaten door de nieuwe koninginnen die een plekje zoeken om te overwinteren.

Een akkerhommel-koningin in mijn nestkast. Ze is het er niet mee eens. 


Vorig najaar kreeg ik van de weduwe van Cor Evers zijn hommelnestkast cadeau. Een pracht-ding. Op de website van Cor kun je nog informatie vinden over Hommels en hoe je een hommelnest moet inrichten en onderhouden. Ik ben nog steeds bezig met het zoeken van een koningin die het nest wil accepteren. Tot nu toe nog geen succes.

De ingang afgesloten met een plukje mos. Afwachten...

Een aantal keer ben ik met Babel naar buiten geweest op hommelkoninginnenjacht. Geen succes. Tot we eens boodschappen gingen doen en ik in een opwelling de 'schnappi' had meegenomen. Ik zag een hommeltje wat een beluchtingsholletje in kroop bij een garage. En toen ze daarna onder een laag bladeren verdween kon ik haar zo vangen. Ze had een wat bumpy ride. In het theedoosje waar ze wat meer ruimte had, had ze zoveel zitten zoemen dat Vudou haar door de keuken mepte tot ze onder een kast vast kwam te zitten. Daar vonden we het doosje toen we na de boodschappen thuiskwamen, alle drie de katten er omheen. Ik kreeg haar niet in de kast, het doosje sloot niet goed genoeg aan aan de ingang dus ze kroop er tussendoor en vloog weg. 

Zoekplaatje. 


Zo ging het een paar keer. Het wegvliegen dan, niet het katten-getreiter. Tot ik bedacht dat ik de schnapi ook op de kleine opening kon zetten zodat er geen mogelijkheid was voor de dames om zich ergens tussendoor te worstelen. Dat lukt op zich wel, maar het nestje accepteren is weer een heel ander verhaal. 

De nest-zoekende koninginnen zijn erg leuk, vind ik, om te volgen. Nu ik eenmaal weet dat ze het doen en het gedrag herken is het een feest op de tuin. Er zijn erg veel koninginnen op dit moment. Ze vliegen erg laag over de grond en zoeken nauwkeurig de grond af op zoek naar een geschikt plekje. Vaak hoor je ze al een tijdje aankomen voor je ze uiteindelijk ziet. Elk plekje wat misschien geschikt is gaan ze in. Soms komen ze er ergens aan de andere kant weer uit. Foto's maken zijn lastig, maar is erg leuk.

Bij het tuincentrum kocht ik bovendien een klein hommelnestkastje. Ook daar zit tot nu toe nog geen hommel. Inmiddels heb ik het kastje verplaatst en onder het stro verstopt, omdat ik veel koninginnen bij het sto heb zien zoeken. Nu maar hopen dat dat werkt.

Hommelnestkastje verstopt onder het stro. 



Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen