dinsdag 22 april 2014

Bij zoekt woning

Nog een reden waarom de bijen het niet meer zo goed doen is een gebrek aan huisvesting. Voor de honingbij is dat een afname van imkers. Voor solitaire bijen gaat het dan om een gebrek aan natuurlijke nestplaatsen. Dat heeft voor een groot deel te maken met onze 'netheid'. Ik kom daar later op terug.

De ene bij is de andere niet. Zoals ik eerder meldde eet het ene bijtje alleen alium, het andere bijtje vliegt liever op braambloessem. Ook wat betreft huisvesting zijn er grote verschillen. Er zijn dus ook verschillende manieren waarop je bijen kunt helpen met het vinden van een geschikt nestplaatsje.

Solitaire bijen maken achter elkaar verschillende kamertjes. In elk kamertje
komt wat stuifmeel en een eitje. Het is van de bijensoort afhankelijk hoe
de kamers worden beveiligd en met welk materiaal de kamertjes van elkaar
worden afgesloten,
Foro van: http://www.imkers-venray.nl/solitaire_bijen.htm

1: Holle ruimtes.

Je kent ze wel, de insectenhotelletjes die tegenwoordig ongeveer overal te koop zijn. Met bamboestengels of voorgeboorde gaatjes. Ongeveer 60 van alle soorten solitaire bijen nestelt in holle ruimtes en zij worden dus ook bedient met deze hotelletjes. Het zijn meestal de meer algemene bijen die in deze hotelletjes komen. Maar, dat betekend niet dat ze niet gewenst zijn. Heb je een goed bijenhotel op een goede plek dan worden deze vrijwel meteen in gebruik genomen.

Het kontje van een gehoornde metselbij in het nestkastje van mijn schoonmoeder. Er zijn al enkele
gaten in bezit genomen en dichtgemetseld. Boven zijn sommige afsluitingen open. Ik vermoed
dat dit het werk is van mieren.


Wil je zelf een bijenhotel gaan maken let dan op het volgende:
Creëer holle ruimtes van 2 tot 10mm doorsnede. Grotere bijen zijn er niet, dus zullen grotere gaatjes ook niet gebruikt worden. Gebruik je één maat, krijg je waarschijnlijk één soort bij in je hotel, varieer je in maten krijg je ook een variëteit aan bijen. Je kunt de ruimtes boren of je kunt bamboestokjes gebruiken.

De gaten hoeven niet lang te zijn. Een centimeter of 9 a 10 is lang genoeg. Voor één cel en dus één eitje moet een bij ongeveer 20 tot 25 keer op en neer vliegen en elke keer moet het bijtje naar binnen en naar buiten, helemaal door de buis.

Het mannetje van een rossemetselbij schuilt in een bamboestengel van mijn bijenhotel na een regenbui.


Het liefst is de achterkant dicht. Boor dus niet helemaal tot het einde van het blok. Gebruik je bamboestokken, gebruik dan de 'knoop' die van nature in bambo zit, door net achter de knoop de stokken af te knippen of zagen.

Zorg voor schone randen, dus zonder rafels. Ga je boren, boor dan langzaam en in fases, zo blijft alles netjes en blijft er ook geen zaagsel in de gaten achter.

Een educatief-nestkastje met glazen buisjes. Leuk om te
zien, maar alle nestjes waren beschimmeld. 


Gebruik zo veel mogelijk ademende materialen, dus GEEN plastic of glas, dit gaat schimmelen. Plastic kan wel evt. gebruikt worden om bamboestokjes bij elkaar te houden. Ook snelmetselstenen zullen niet benut worden door bijen om in te nestelen. De randen zijn te scherp en het materiaal te nat. Je kunt de stenen wel gebruiken om bamboestokjes in te steken.

De bijenhotelletjes van mijn
tuin-buurtjes. Half februari was het er
al druk. De mannetjes komen als
eerste uit en blijven voor het nest
hangen om hun kans te grijpen als
de dames ook uit hun nestjes komen
gekropen. 


Zorg voor kwalitatief goed hout. Dat wil zeggen: droog, hard en duurzaam. Denk openhaard kwaliteit. Het beste zijn rechthoekige stukken hout, hoewel vaak voor de sier van die ronde dwarsdoorsnede stukken gebruikt worden, waarin de nerven mooi te zien zijn. Het nadeel van deze laatste soort is dat deze vaak scheuren na het boren. Een scheur door een gat, is een verloren gat. En dat is natuurlijk zonde als net een bijtje hard heeft gewerkt om daar haar eitjes te leggen. Je kunt dit evt. voorkomen door het hout van te voren wat te klieven. Overigens kun je, met de juiste boor natuurlijk, ook best gaten maken in stenen, dakpannen of mergelblokken. 

Sommige bijen prefereren verticale stengels, in plaats van de horizontale klassieke versies. Hang dus ook gewoon eens een bosje met bamboestokjes aan een hekje.

Bijenhotel gemaakt van zout-deeg. Deze is nog niet in
gebruik genomen. Ik vermoed omdat er toch te veel rommel in de gaten
is achter gebleven na na-boren van de gaten (die tijdens het bakken wat
waren ingezakt). 

Plaats de nestgelegenheden zoveel mogelijk van de grond af. Dit is tegen de mieren, maar ook tegen opspattende regen.
Bijenhotels het liefst zo veel mogelijk in de zon, maar beschut tegen regen. Een dakje boven je hotel is dus best nuttig. 

Bamboestengels in een stuk afvoerbuis. 


Er zijn bijenhotelletjes te koop met bijvoorbeeld stro en dennenappels. Voor de bijen heeft dit geen nut, voor andere insecten misschien wel, maar dan gaat het vaak om insecten die in je tuin normaal gesproken niet zoveel moeite hebben om soortgelijke plekjes te vinden.

Je kunt zo creatief zijn als je wilt. Kijk bijvoorbeeld eens hier...

2: Uitgeknaagde nesten.

Niet alle bijen vertrouwen een holle stengel en hebben liever wat meer werk om zeker te weten dat er niks vervelends zich in de holle ruimtes schuilhoudt.
Sommigen knagen uit plantenstengels hun eigen holletjes. Dit kunnen bijvoorbeeld bramen of frambozenstengels zijn. Je kunt dit soort mergstengels in je bijenhotel verwerken. Ongeveer 5% van je bijenhotel kan dan uit deze dichte stengels bestaan. Maar je kunt er ook aan denken om bijvoorbeeld bij het snoeien een  langer stuk stengel te laten staan dan je normaal doet en de planten dus 30cm boven de grond af knippen in plaats van helemaal tot de grond.

Anderen gebruiken liever vermolmd hout om gangen in te knagen. Ook hier dus weer: ruim niet alles op. Bijvoorbeeld een oude boomstronk zal eerst allerlei torretjes aantrekken en daarna zullen de bijen er dankbaar gebruik van maken.

3: Zandbijen

Veel bijen bouwen hun nestjes onder de grond, maar hier moeten ze wel toegang toe hebben. Ook hier gaat het weer om de netheid van je tuin.
Zo kun je bijvoorbeeld een stuk grond vrij houden van begroeiing zodat bijen er goed bij kunnen. Wel proberen om dit zo 'zachtjes' mogelijk te doen, bijvoorbeeld door dit regelmatig zelf uit te trekken. Stukjes in de schaduw zouden makkelijker vrij te houden zijn.

Geen mierenhoopjes, maar de nestingang
van zandbijen.
Foto van www.spitspot.nl

Ga je een nieuw terras of een nieuwe oprit aanleggen dan kun je ook rekening houden met de bijen: gebruik tegels of klinkers en laat een niet al te nauwe voeg tussen de stenen. Gebruik onder de stenen humus-arm zand.

4: Steilwanden

Nog weer andere bijen maken hun nesten in stijlwanden. Ook zij maken gangen, maar dan vaak in een wat vastere grond dan de zandbijen en meestal horizontaal. Bij gebrek aan natuurlijke nestplaatsen kunnen zij ook in de voegen van je buitenmuur gaat zitten, als die voegen een beetje oud en los zijn. Nu kun je natuurlijk zo'n stijlwandje proberen na te maken in je tuin. Maar het kan ook wat artificiëler en op een wat kleinere schaal.

Stijlwandje in het Genkse bos. De kleinere gaatjes zijn waarschijnlijk van bijen. 


Met behulp van dakpannen of dunne stenen en je eigen tuingrond kun je een klein muurtje of kruidenspiraal maken waar bijen dan horizontaal nestjes in kunnen maken.

Met voorgemaakte gaatjes, maar met een juiste consistentie kunnen bijen
het ook best zelf.
Foto: www.ecohuis.antwerpen.be


Of vul een ruimte (bijvoorbeeld een wijnkistje of van die stenen plantenbakken) op met leem. Je kunt daarvoor zelf een mengsel maken van 4 delen poederleem, 4 delen zand en 1 deel gebluste kalk en een heel klein beetje water. Dit mengsel moet de consistentie hebben van zandtaartjes-zand en als het droog is moet het zo los zijn dat je er met een nagel wat kunt afkrabben.


5: Vrije nesten

Er zijn altijd bijen die het nóg weer anders doen. Door bijvoorbeeld van een soort hars kleine kegeltjes te maken en die aan takken te hangen. Dit soort nesten hangen vrij en zijn van zichzelf beschermend. Wij kunnen ze dus weinig bieden. Ongeveer 1% van alle soorten bijen maakt hiervan gebruik.

Voor alle bijen geld: zonder de juiste planten in de buurt hebben ze niks aan hun nestkastjes.

 Bijen zijn geen forenzen, maar werken liever aan huis.

Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen